یکی از پرسش‌های رایج والدین در پایان دوره متوسطه اول این است که چه زمانی باید فکر انتخاب رشته را جدی گرفت. پاسخ کوتاه این است: زودتر از آنچه تصور می‌شود، اما نه به‌شکل تصمیم‌گیری زودهنگام و قطعی.
پایه نهم، سالی است که دانش‌آموز باید میان رشته‌های ریاضی‌فیزیک، علوم تجربی، انسانی و فنی‌حرفه‌ای یا کاردانش تصمیم بگیرد؛ تصمیمی که مسیر سه سال بعدی تحصیلی، و تا حدی مسیر دانشگاهی، را شکل می‌دهد. به همین دلیل، آماده‌سازی برای این انتخاب نباید به هفته‌های پایانی پایه نهم محدود شود.
نخستین قدم، شناخت علاقه‌مندی‌های واقعی دانش‌آموز است، نه علایق تحمیلی خانواده یا اطرافیان. توجه به این‌که دانش‌آموز در کدام دروس با اشتیاق بیشتری درگیر می‌شود، و در چه نوع فعالیت‌هایی، حل مسئله، بحث و تحلیل یا کار عملی، احساس رضایت بیشتری دارد، سرنخ‌های مهمی به‌دست می‌دهد.
دومین قدم، ارزیابی واقع‌بینانه توانمندی‌ها در کنار علاقه است. علاقه به یک درس، شرط لازم است اما همیشه کافی نیست؛ بررسی روند نمرات و بازخورد معلمان در طول پایه‌های هفتم و هشتم، تصویر دقیق‌تری از توانایی‌ها ارائه می‌دهد.
سومین قدم، گفت‌وگو با مشاور تحصیلی مدرسه است. مشاوران با تجربه کار با دانش‌آموزان زیاد، می‌توانند از زاویه‌ای بی‌طرفانه‌تر، نقاط قوت و مسیرهای احتمالی را ارزیابی کنند.
چهارمین قدم، آشنایی تدریجی با ماهیت هر رشته و بازار کار مرتبط با آن، بدون ایجاد فشار یا نگرانی زودهنگام درباره آینده شغلی. هدف در این سن، افزایش آگاهی است، نه تصمیم‌گیری نهایی و غیرقابل‌تغییر.
شروع این گفت‌وگوها از اواسط پایه هشتم، فضای کافی برای بررسی آرام، بدون عجله و بدون تصمیم‌گیری تحت فشار در روزهای پایانی پایه نهم فراهم می‌کند.